Britaniyada talaba bo'lish va bir vaqtda ishlash
Sayyoralar o'qishga borayotganida pul masalasi bo'ladi. Ko'plab Uzbek talabalar Britaniyada universitetda o'qisha, bir vaqtda vaqtinchalik ishlashadi. Bu faqat pul emas — bu hayot, tajriba va o'z-o'ziga ishonch hol. Ular nima biladi? Ishlash o'qishning bir qismi bo'lib chiqadi.
Dilfuza Toshkentdan Londondagi universitetga o'qishga keldi. Birinchi semestr qiyin edi. Darslari soat 14:00 da tugadi, undan keyin u kaffeda o'z joyida ishladi. "Buning oxirida semestrga kirganimda, men nafaqat ingliz tilini yaxshi bilgan edim, balki kafedagi xodimlashim — bu ham oqitishning bir turi" deydi.
Qanday ish topish mumkin?
Talabalar ko'p joyda ishlaydilar. Kafe, restoran, kitobxona, universitetning o'z departamentlari, do'konlar, sayohat agentliklar — ularning butun dunyo bor. Ba'zilari kurs beradigan o'quv markozlarida dars beradi. Ba'zilari librariylarda, ba'zilari turizmda ishlay.
Muhim narsa — bu joylar talabalar bilan o'rnatilgan va ular dars jadvalini biladi. Ko'pchilik o'rnatilgan xodimlar juda qo'llab-quvvatlaydi. "Mening manager rouznamador bo'lganim uchun har hafta mening sinflarim o'zgaribdi, va u mendan hech qachon "yo'q" demenin eshitmadi," deydi Rasul, ki u universiteto o'qituvchi bo'lganidan keyin kaffeda ishladi.
Pul va qolip
Talaba uchun pul muhim. O'z xarajatingiz — ijarasi, yemagi, transporti — ishdan kelgan puldan o'tar. Vaziyat turlicha bo'ladi. Kimdir ota-onasidan ko'proq tanqo olsa, ishdan faqat shaxsiy xarajat qiladi. Kimdir ishlagan puliga to'liq ishonadi. Ikkalasi ham to'g'ri yo'l.
"Men Osh shahridan kelgan bo'lsam, ijarasi juda qimmat edi. Birinchi semestr men pul yo'qligi sababli qimmat hona talab qila olmadim. Keyin ishlashni boshladi va noto'g'ri joyo qo'ldan chiqdi," aytdi Madina, ki u Mancesterdagi universitetda.
Balansni topish
Bunday hayot oson emas. Sinfda o'qish, ishda cho'ntim, o'yda uyum — hammasi bir vaqtda. Birinchi semestrda ko'plab talabalar "men bu qila olmayman" deb fikirlaydila. Lekin o'rganadi.
Ular o'rganadilar qaysi sinflarni oyni oxirida sifatli tugatish kerakligini, qaysi ishchi nuvqali tez tugatish mumkin ekanini. Shoshqaloq ish va qiyin kurs — bu birlashtirilishi shart emas. Noaniq vaqtlari va qat'iy-vaqtli sinflar mavjud — bu ikkalasini ham bilish orqali ta'lim va ish mutavazin bo'ladi.
"Mening birinchi semestrda men dars uchun sinflanish taqrimasi butun hafta edi. Men kaffeda har kundun soat 18:00 ga boshladi. Bu yaxshi edi — men darsimni tugatdi va sahifan ishni boshladi," aytdi Aziz.
O'ndan ko'p ish — yangi ko'niqma
Ishlash talabalar uchun faqat pul emas. Bu o'ndan ko'p o'rganish. Ko'plab Uzbek talabalar sayohat yoki ish ta'limida, til tarbiyadagina emas, balki shaxs bo'lib-bo'lib uyg'unashtiriladi. Ular inglizlarning qanday qilsa bolishini ko'radila. Ular ingliz tili tib sherigiga, bar-ste'riga, va hatto millionarning harvayleriga bilib, tayyor.
Ishlash talabalarni inglizchaga bog'laydi. Rasm emas, o'qishni qayta yasalgan nima bo'lsin. Ishchi o'zini mahbusi hazid ko'radanmi? Yo'q. Ishlaydi.
Britaniyada talaba o'qish va ishlash - bu norm
Britaniyada, talaba qilish vaqtida ishlash oddiy narsa. Mamlakat har yil minglab shaxosni o'qishadilar va ular ko'pchisi — shunga asosij — ishlaydilar. Bu shartnoma emas, bu shuning uchun o'qitish — ishlash va o'qish bir joyda-vaqtda.
O'z talabalarim bilan suhbat qilib, ularning tez-tez aytgan so'zlari shunshudir: "Men bu qila olmaydi deganim, lekin bu men o'qishni yanada chuqurroq qildi. Inglischa tez yaxsiladi. O'zimni ishontiram. Bu oldindan boshlash shart edi."
Qanday boshlash kerak?
Agar siz Britaniyaga o'qish uchun boraybsiz va o'yingizda ishlash bor, buning hammasi qabul qilingan. Universiteto uchun ishchi topish oson. Universitetning o'z vakansiyalari bor, filiallari bor, shahar bo'ylab do'konlar va kafeler bor. Ko'p gaplash shart emas. Ko'p vaqt sarflas shart emas. Ko'p qo'rqu. Shuning uchun ko'plab talabalar birinchi hafta-ma ishlashni boshladi.
Muhim narsa — o'qishni tebrantirishning chuqur emas ekanini bilish. O'qish — birinchi. Ishlash uni qo'llab-quvvatla. Qo'llab-quvvatlab, o'qishni kuchaytira.
Britaniyada o'qish va ishlash haqida savol bo'lsa, yoki siz bunga tayyorlanmoqchi bo'lsangiz va buning ro'yxatini bilishni xoxlasangiz — EduGo shunga tayyor. Siz buning haqida to'liq, chuqur suhbat qilishingiz mumkin va dastlab qanday boshlash kerakligini hamda nima kutmoqchi ekanini bilishingiz mumkin.