Hindiston talabalarining ilk ob-hava shoki
Hindistonda o'qish boshlagan ko'pchi talabalar qanday ob-havanı kutmagani haqida aytishadi. Tozaev 23 yoshli O'zbekistonlik talaba: "Birinchi haftalarda shahar o'rtasida yurish shunday issiq ediki, kitob ko'tarishni ham qiyin bo'ldi". Detsabrda Delhiga yetib borgach, aksariyat talaba oyna ortasida turganini yo'q qiladilar. Temperatura qurib ketganda – chunki bu Hindistonda "qish" faslı – ham +15 dan pastga tushmaydı ko'p hol.
Lekin haqiqiy sinov tuyg'u bahorda va erta yozda keladi. Mart oyidan boshlab issiqlik keskin ko'tariladi. Aprel va mayda – hammam o'rtasida o'tirganda ham ahat paydo bo'lib ketadigan issiqlik. Bir talaba Mumbayda ta'lim olayotgani shu vaqtlarni "boshim ko'tarilmaydi, faqat suv ichasiz yura olmaysan" deb ta'riflab bergan.
Yomg'ir fasli: qo'pollik va mos kelgan qabul
Iyun oyidan boshlab siyahdek yomg'irlar boshlanadi. Yo'lda yurish qiyinchilashadi, transport qo'ldan chiqadi. Lekin yana boshqa narsa bo'ladi: harorat bir oz pastga tushadi va havoaning namlik ortadi. "Yomg'ir fasli qanday yomon bo'lmasin, uni avvalgi issiqlikdan farq qilish o'zimni juda toq sezdi" – deb yana bir talaba o'zining Bangkokdagi haftalari xotirlab berdi.
Talabalar ushbu davrlarda nima qilishni o'rganadilar? Birinchidan, kuchli shifli soyabonni olib yurish odatga aylanadi. Ikkinchidan, ko'plar yomg'irli kunshuv masalani o'z otinida o'qishi yoki kafeni topishi bo'yicha o'rganadi. Uchinchidan – va bu muhim – poyabzal va torbalarni suv orqali o'tkazadigan material bilan almashtirishadi.
Ayni paytda yomg'ir faslida shukhlatning yo'qligiga hech kim xafa bo'lmaydi. Sab'al issiqlik va nam havoning kombinatsiyasi o'zi juda og'ir bo'ladi, lekin talabalar bunga ro'y beradi. "Birinchi haftalarda boshim og'riydi, lekin shundan so'ng tadan ketyapti" deb aytadi Qoqon'dan kelgan Ilhom.
Kunduzni tartibga solish va o'rganish rezhimi
Hindistondagi haqiqiy moslashish kundalik harakatlar rejasini o'zgartirishda bo'ladi. Ko'pchi talaba saharlab ertalab 5-6 soatda yengil mashqni boshlaydi, chunki bu vaqtda havo hali qiyin emas. Asosiy darslar ko'pincha tushdan keyin boshlashga surxon qilinadi, chunki dushanba-juma tunga yaqin tashqi salqinroq bo'ladi.
"Men ilk oylarni xato qildim" – deb etiraf qiladi Namanga'ndan kelgan Sofiya – "dushanba kunduzi 12:00 da darsga borguch qolip, ikkinchi soatidan tashqarida chiqo'lmadim. Hozir bilaman: mo'l barcha narsani ertalab bitirish kerak yoki axshomda qilish kerak". Kafelerda o'qishinning o'ziga alohida qabuli bor: bu yerda quloq usiga osmosing tutar, sho'rofat usiga to'mbing tashlansa, faqat teriga suv tomadi – vu oddiy o'rta.
Ilcham ommaviy transportda bo'lsa, talabalar o'z taksi yoki avtobus topishi uchun ertalab yurish bilan harakat qiladi. Shaxsiy mashinaga mo'llik o'zining xafasi bor: yo'lda soat ya'ni sutkaning ko'p qismi ketadi. Tashqi chiqish faqat mahalliy odamlari bilgan "suluq joylar" – og'zaki tanishlari aslida eng yaxshi uskuna.
Sog'lik va tanadagi o'zgarishlar
Hindistondagi issiqlik boshqa bir yangi narsa: tandagi sho'rik va ho'l turgan o'z shakli o'zgaradi. Ko'pchi talaba birinchi aylar davomida og'ir emas, balki tez charchuqqa tushishini ta'riflab beradi. Bir talaba: "Mening barcha libosim suv orqali o'tadi. O'z-o'zidan issiqlik beradi".
Suv ichish – ayni ayni muhim masala. Hindistondagi mahalliy talabalar hatto qadimgi davrlarda o'rganishgan: kunning hamma vaqtida suv ichish kerak, lekin sekin sekin. Ko'plar issiq suvdan ko'ra xonali suvni afzal ko'rishadi, chunki bu oshqozon uchun yaxshi. Shekarka va energiya ichimliklarini haddan tashqari ichmasligi juda kerak.
Issiqlik shikastiga qarshi takliflar ham oddiy: shahar yo'llarida soyali joylarni topish, umumiy transport o'rniga ertalab yo'lga chiqish, to'qima libos kiyish (shunga qaramay, jonib yubkalar va ko'ylaklar mahalliy uslubida qabul qilinadi).
Fasllar o'rtasida ko'ngil o'zgarishi
Talabalar shuning uchun Hindistondagi fasllarni suhbatda "o'zimning o'zlariming deb" olib qo'yadi: hamma fasl o'z sinov bor. Detsabr-fevral "eng yaxshi vaqt" – issiqlik yo'q, ammo hali qat'i qish ham emas. Mart-may noqulay tuyg'u beryuvchi, yomg'ir faslı ritsik, ya'ni soniya ayni paytlar o'tmaydi, lekin tilga chiqsa ham, boshqalarni o'qish kerak deb har kim kaytib berdi.
Ammo shu hamma qaynashga qaramay, talabalar qo'rali moslashadi. Bir yil o'tmay, aksariyatı Hindistonning iqlimiga so'z yoshini yaxshi qabul qiladi. Ko'plar o'z mamlakatlari oziqqasida o'z vaqtlarini aralashtirgan. Ko'pgina talaba ayta oladiki, "avval Hindiston issiqligini yutqan vaqtdan keyin, boshqa joylardagi ob-hava oson tuyula boshladi".
Hindistonda o'qish Uzbek talabasi uchun iqlim moslashishi – bu yangi ish, ammo mumkin. Ko'p talaba shuni ham qo'shadi: "Endi o'zim yangi haroratda yashashni bilemedim. Bu ajoyib o'rganing".
Agar Hindistonda o'qish to'g'risida so'roqlaringiz bo'lsa, yoki iqlim va hayot sharoitlari haqida aniq ma'lumot olmoqchi bo'lsangiz, EduGo bilan bog'laning. Biz shunga o'xshash savollarga javob bergan va talabalarni yaxshi va to'liq tayyorlangan qaytib, haqiqiy tajribani o'rnatish uchun yordam beramiz.