Malayziyada magistraturada o'qish: bakalavrlikdan farq nima?
Men Ўзбекистонда bakalavrlikni tugatib, Malayziyaga magistraturaga kelib, juda ko'p narsani qayta o'rgandim. Avval menimcha, magistraturada shunchaki "ko'proq" o'qish bo'ladi — ko'proq kitob, ko'proq imtihon. Lekin haqiqat bu emas edi.
Sinf o'lchamlari va o'qituvchilar bilan munosabat
Bakalavrlikda mening gaplash klasida 200 nafar talaba bor edi. Biz amfiteatrda o'tirib, professor pultdan ma'lumot o'qiydi. Madagraturada hamma boshqacha. Mening guruhumda 15 ta insan bor. Dars uyida bo'lib, professor har bir talabaning nomini biladi, kimning qanday savoli borligini biladi.
Darsdan so'ng, professor kabinetga borib, o'zi yoki xojayin (supervisor) bilan yana soat yarim suhbat qilish mumkin. Ular hamma vaqtda mavjud. Bakalavrlikda bu xayol ko'rinardi — professor qachon xayotini o'zimiz bilan baham bo'lardi?
O'qish uslubi — mustaqillik va taniquvchilik
Bakalavrlikda dars jadavali qat'iy. Dushanba, seshanba, chorshanba — barchasi tayyor. Imtihonga tayyorlan, dars qil, xolos.
Magistraturada o'qituvchi dars boshida aytadi: "Bu mavzu haqida o'z fikringizni o'ylang va qo'llab-quvvatlang." Keyin siz kitoblar o'qiyapsiz, qo'lga materiallar to'playapsiz, o'zingizning pozitsiyangizni o'yasiz. Darsda uni taqdimlaysiz. Bu o'sib ulg'ayish emas — bu o'zingizning mutahassislikka boshlang'ich qadam.
Proyekt va kurs ishlari ham boshqacha. Bakalavrlikda: "Yozuv qil, mavzu 15 sahifa." Magistraturada: "Shu mavzu bo'yicha hammu bilim yig'in, tahlil qil, shuning yordamida o'z tadqiqot savoli javobini top." Fikrlash ko'proq, kitob yozish emas.
Ilmiy tadqiqot va dissertatsiya
Bu eng katta farq. Bakalavrlikni tugatganidan so'ng, siz imtihon berasiz va diplom olasiz. Magdalsturaning oxirida kurs ishi bo'ladi, ammo u bakalavrning kurs ishiga o'xshamaydi.
Magistraturada har bir talaba o'z tadqiqot mavzusiga ega. Siz uni tanlaysiz va uni professor — xojayin bilan birgalikda 18-24 oylar ichida bajarasiz. Bu amaliy ish: real ma'lumotlar, real muammolar, real tahlillar. Moyning asosiy natijalari siz o'zingiz tayyorlaysiz, ko'rsatasiz, himoya qilasiz.
Ingliz tili va xalqaro muhit
Malayziyada magistraturaning ko'p dasturlari Ingliz tilida o'tiladi. Bakalavrlikda men o'z tilimda o'qigandim, ba'zanda xorijiy kitoblardan tarjamar qo'lgaman. Magistraturada hammasi Ingliz tiliga o'tadi — darslar, kitoblar, yozuvlar, taqdimotlar.
Shuni aytishim kerakki, bu yuqori darajadagi Ingliz emas, balki ilmiy Ingliz. Terminlar, ma'lumot uslubi, akademik yozuv — bularni siz ishlash paytida o'rganasiz. Birinchi oy qiynalgan bo'lsa ham, uchinchi oydan bu tabiy bo'lib qoladi.
Shu bilan birga, guruhingiz bilan talaba 15 nafar bo'lsa, o'rtacha 10 ta xalq bo'ladi. Koreyadalik, Tailandlik, Xitoylik, Indiyalik, va Ўзбек. Ular bilan suhbatlash, proyekt birgalikda bajaris — bu o'zini kharipda yoki xarij kompaniyada tajriba bo'ladi.
Vaqt boshqaruvi va hayot balansi
Bakalavrlikda jadval belgilangan bo'lsa, bugun faqat bugun o'qish kerak edi. Magdalsturaga kelib, bilaman: bu mening mas'uliyatim. Dars 4 soat, lekin tadqiqot 20 soat. Kutubxonada, oboratoriyada, yoki uyda.
Shuning uchun ko'p talabalar ish qiladi. O'quv hamrohi yoki universitetning o'zida turli pozitsiyalarda ish qilish mumkin. Pul yozib oladigin bilan birga, shuning tajribasi ham "Malayziyada magistraturaning" parchasi bo'lib qoladi.
Iqtisodiy va karera jihatdan
Yana bir farq: bakalavrlikdan so'ng, siz "bakalavr" diplom bilgan holda ish izlaysiz. Ko'p kompaniyalar bu etarli ko'rishadi.
Magistratura bilan ketar, siz "master" diplom va o'z sohangizda ish tajribasi (ya'ni tadqiqot yoki praktika) bilgan holda chiqasiz. Ish bozorida, xususan xorijiy kompaniyalarda, mahalliy universitetlarni qabul qiladi va o'z tadqiqotingizning hasil — bu sizning natijangizdir.
Qadri va shaxsi o'sish
Magistraturaning eng muhim tajribasi — o'zingizga ishonch olish. Bakalavrlikda tez-tez duyish kerak: "Professor haqida qanday fikr? Kitobda nima yozilgan?" Magistraturada o'zingiz fikr chiqarasiz. O'zingiz kitob tanly, o'zingiz natijalasiz, o'zingiz himoya qilasiz.
Malayziya — xarij, Ingliz til, yangi odamlar, yangi muhit. Aynan shuning sabotsiz magnetraturada ta'lim — bu bugungi dunyoda o'z o'rnini topish uchun zarur.
Agar siz Malayziyada magistraturani o'qish haqida jiddiy fikrlayotgan bo'lsangiz, va yuqoridagi tajribalar sizga yoqdigan bo'lsa, EduGo bilan bog'lanish tavsiya etiladi. Ular siz uchun to'g'ri universitetni, to'g'ri dasturni topishda va barcha jarayon davomida rahnama bo'ladi.