Nima uchun talabalar Vengriyada ishlaydi?

Vengriyada o'qish Markaziy Yevropaning boshqa ko'plab shaharlariga qaraganda ancha arzonroq. Biroq, ko'plab xalqaro talabalar — ayniqsa Uzbekistanning chumoliga uzoq joy — o'quv vaqtidagi mahalliy xarajlarini kamaytirayotgan yoki shunchaki o'z uylaridan qo'shimcha pul yo'qotish uchun vaqtinchalik ish qidirmoqda. Boshqalari esa turli sabablar uchun vaqtinchalik topshiriqni tanlamoqda: mahalliy tilni o'rganish, Yevropada qayta-qaytib borib-kelish va o'z o'z kompetensiyalarini chuqurlashtirilgan ish tajribasi orqali boyitish.

Talabalar qaysi yerda topshiriq topadi? Budapeshtning kichik kohna shahri va Vorosmartyning o'rtasida kofenalarni to'la-to'lib to'pilgan bo'lib, xalqaro talabalar orasida eng mashhur "entry-level" ish joyidir. Mehmonxonalar, resto'ran, avtobusning yo'lovchi transporti va turizmning boshqa sohasida jadvalga bo'linib, kosmopolitik kichik guruhlar bilan sheriklik qiladi. Biroq, Vengriyaning katta universitetlarida texnik yoki boshqaruv mutaxassisligi o'quvchilari uchun qo'shimcha imkoniyat bor: o'z sohasiga bog'liq qo'llanmachi ishlash, IT startaplarda dasturchi yoki Ingilizchasini o'rgatishi jaroyoni.

Vaqtinchalik ishlash qancha vaqt oladi?

Xalqaro talabalarni ko'p bilgan universitetlardagi konsultantlar, vaqtinchalik ish haftaliga o'rtacha 15-20 soatni o'z ichiga olishini ko'rsata oladilar — bu sanaviy imkoniyat hamda praktik jadval o'rtasida muvozanat qilishni anglatadi. Kofenada yoki restoranda haftaliga uch-to'rt kun,uyma-uyiga shunaqa 4-5 soat; boshqa studentlar esa o'z sohasiga moslashgan ishlashlarini bitta yoki ikki kunni to'liq ishchi sifatida olmoqda, misol uchun, universitetning o'quv markazida yoki IT kompaniyada.

Biroq, vaqtinchalik ishlash hamma talabalaringina iloji tushunaroq. Korona kunlarida ba'zilarining o'quv jadvallar shunday zichlik bilan to'plangan bo'lganki, xatto 10 soatli vaqtinchalik ish ham jidd to'siq bo'lib qoldi. O'quv bo'limi va ish orasilg balansning asosiy sirri — juda hushyorlik va o'z imkoniyatlarini aniq bilish.

Til, yosh-turmush va muvozanat

Vengriyada vaqtinchalik ishlash Uzbek talabalar uchun Vengercha tilni o'rganishning asl laboratoriyasi bo'lib chiqadi. Ko'plab kafe va touroperator ishchilari Englizchasini gaplashadi, lekin mahalliy mehmonlalar va hamkasblari bilan suhbat, hozirgi paytda qo'llanmachining o'z asosiy maqsadi — til bilimlarini chuqurlashtirilmoqda. Bitta Tashkent talabasi o'zining Budapeshtdagi kampus yaqinida koft'ni bilan nuri aylantira ishlaganini eslatib, shunday aytganki: "Avvali faqat buyurtmani qabul qilishim mumkin edi. Uch oy o'tgach, Vengercha kichik suhbatlar vositasida bilishim ortdi. Endi ham ba'zi vaqtda turgan bo'lsam, Vengercha xodimlar bilan gaplasha olaman."

Katta universitetlarning o'quv evsosida ko'p talabalar haftaliga ikkitahon kun (Dushanba yoki Payshanba) o'quv markaziydagi o'rganning shiftlarini oxirigacha ishlamadi. Boshqala talabalar esa akali, "panjshamba, jumaning kuni" reza qilgan bo'lib, to'rt kunni o'quvda, bir-ikki kunni ishlashda bo'ldi. Kichik-kanatli startaplarda yoki shaxsiy o'rganning asistentlarida ("research assistant"), talabalar o'z sohasiga mos ish topib, o'z o'z juda hushyorlik bilan muvozanat qiladilar.

O'quv va ish orasilg real challenglar

Shuning bilan bir qatorda, vaqtinchalik ishlashning og'ir tomonlari ham bor. Sessi paytida (ekzamen yoki loyiha topshirishi haftalari) ko'p talabalar ushbu haftalarda ishlash miqdorini kamaytira oladi, lekin hamma ish beruvchi shunday "flexible" bo'lmaydi. Boshqa talabalar, "qoldiqlar" bo'lib, eksamendan oldingchi haftalarda xanuzham shifti o'rtotsida to'xtamagan. Ba'zi o'quvchilarda kuchli tadqiqot loyihalari yoki semestrlik test mavjud bo'lganda ish darajasi va o'quv darajasi tomir-tomirlar bir-biriga urildi.

Biroq, asosiy muvozanat — bugun Vengriyada o'quvchi ko'plab Uzbek talabalarining ushbu muvozanat topish maqsad-mua'llar. Ko'plab universitetlar o'quv jadvallarni vaqtinchalik ish bilangacha o'ylash munosib biladi va o'quv konsultantlari talabalarni mos ish vaqtini tanlashda maslahat beradilar.

Ish topishning amaliy maslahatlar

Vengriyada bo'lgan Uzbek talabalarning asosiy maslahatlar: birinchi, o'z universitetning "job board" yoki kariyera markazini tekshiring, chunki ko'pgina maktab-universitetlar o'quv muqobali vaqtinchalik ish e'lonlarini bir yeriyde joylashtiradi. Ikkinchi, do'stlar va o'quv hamkasblari bilan shohobxona bo'lib, "Men qayerda ishlayapman..." suhbatlari ko'p imkoniyatning boshlang'ichi bo'la oladi. Uchinchi, Budapeshtdagi muammo-muammosida muammoqo'rsatqich saytlar va sotsial media gruppalarida Englizchasida ish e'lonlari joylanadi.

Biroq, har bir ish boshlashdan avval, o'z o'z talabaligi maqomi va visa shartlariga to'famkorschi bo'ylab, o'quv muassasasining xalqaro talabalar bo'limi yoki universitetning yuridik konsultantlari bilan so'rashtirilsinlar. Har bir mamlakat hamda har bir visa turi o'z qoidalariga ega.

Yakunlanmoq

Vengriyada o'qish bilan birga vaqtinchalik ishlash — bu nafaqat rag'batnoma, balkim barcha, shunchaki o'quv va ish orasida muvozanatni topish, Yevropada tilni o'rganish va Vengeriya jamiyatida o'z o'z birinchi qadamlarini tashlash. Boshqa Uzbek talabalar shunga o'xshash tajribalarni o'tib o'tmoqda hamda, o'z qaytidan, foyda berayotga tayinlandi.

Agar Vengriyada o'qish va ishlash to'g'risida oshkorlik olish, o'z vaziyatingizga mos bosqichlarni bilish — yoki shunchaki suhbatni boshqalarga qo'shish xohlamasez, EduGo'ga murojaat qiling. Bizning xalqaro talabalariga mutaxassislashgan komanda, shunga o'xshash savollarga Uzbekcha jadval bilan javob beradilar.