Kutubxona — o'quvchining asosiy sayohati
Xitoy universitetida o'qiyotgan talabaning kunlik hayoti kutubxona bilan boshlanadi va yakunlanadi. Bu O'zbekistonda bo'lgan bo'lsa, adabiyot izlash uchun vaqt-vaqti bilan ketilib, stol qolsa, o'tib o'qigan bo'lardi. Ammo Xitoyda kutubxona faqat o'qish o'rni emas — bu talabalarga bergan amal-harakatlarning hisoblangan rejasi, e'tiborning markazidir.
Aksariyat Xitoy universitetlarida kutubxona ertalab 7 yoki 8 soatdan ochiladi va kech soat 10-11 gacha ishlaydi. Qayt kuni, ayniqsa imtihon paytida, talab ham juda ko'p bo'ladi. Bu shuning uchun: mustaqil o'qish Xitoy ta'lim tizimida nafaqat qo'shimcha, balki asosiy part hisoblanadi. Lektsiyalar taqdimlaydi, ammo chuqur tushunish — shuni bajarish uchun o'zingiz mustaqil ishlashingiz kerak.
Jadval va rejalashtirishning o'rni
Xitoyning universitetlarida o'qishning boshqa bir xususiyati — hamma narsaning juda tartibli ta'natidir. Ko'pgina kutubxonalarda talabalar o'z stollari yoki joylarini belgilaydilar, hatto bir necha semestr uchun. Agar siz birorta stolda kunlik o'qisangiz, u stolning "egasi" sifatida tanilasiz. Bu faqat o'qishni samarali qilmaydi, balki o'quvchini mas'uliyatga ham undaydi.
Kitoblar qidirish ham Markaziy Asiyodagi universitetlardan farq qiladi. Kompyuter katalogu hech qanday jumboq yo'q — to'liq elektron sistema, ma'lumotlar bazasi, hatto ba'zi kitoblarning rasm nusxasiga qadar. Siz uyingizdan, dars o'rtasida, hatto turli xil o'rinlardan kitobning barcha ma'lumotlarini topaolasiz.
Mustaqil o'qish madaniyati: ta'qib yoki imkonyatlik?
Bu yerda qo'zg'altirilishi kerak bo'lgan yosh talabalar uchun muhim jihat: Xitoyda mustaqil o'qish nafaqat talabaning huquqi, balki uning majburiyatidir. Professor derste mavzuni qo'llashni aytib beradi, lekin uni borib kitobdan o'qib, makalalar izlab, kelasi darsga tayyor bo'lib kelish — bu siz bajarmoqchi bo'lgan ish.
Bu nima demak? O'rtacha ta'lim systemasida привыkли bo'lgan o'zbekistanlik talabalar uchun bu o'zgarish ajratilishi mumkin. Shu yerda o'qituvchi siz uchun hamma narsani "chizib berishi" kутадди. Xitoyda uning vazifasi — yo'lni ko'rsatish, qolganini o'zingiz yugurlashingiz kerak.
Ammo bu qayta, imkoniyatlikning yangi dunyosidir. Kutubxonadagi o'qish guruhlarida boshqa universitetlarning ham talabalarini ko'rasiz. Xitoylik talabalar bilan do'stlik qilasiz. Dars keying o'tkaziladigan muhokamalarda, tadqiqot loyihalarida bu do'stliklar bajariladi.
Raqamli manbalari — yangi qanaat
Xitoy universitetlari Digital tarmog'iga juda yoqqan. Aksariyat universitetning kutubxonasi o'z jurnal, maqolalar, to'liq matnli ma'lumotlar bazalarini taqdim etadi. Bazoq-bazoq, talabaning universitetdagi akaunt bilan bu ma'lumotlarning hammasi ochiq bo'ladi. Bu shuni anglatadiki, siz o'z xonangizdan kechasi 12 soatda qidirish qilsangiz ham, xuddi kutubxonada o'tirganingiz singari hammasini ishga tushurisiz.
Aksariyat universitetda Wi-Fi tarmog'i xuddi shunday bepul. Bugungi Xitoyda o'qish degani — digital izlanish bilan hamroh o'qish degani. Bu talabalarni o'quv jarayonida birdan-bir to'xtamasdan qoladi. Uni foydalanish uchun o'rganish kerak, lekin bir oy-ikki oydan keyin, bu yangi dunyo sizga tabiiy tuyulmay boshlaydi.
O'qish muhokamalari va turli shakllarda talim
Kutubxonaning hamma talabalar davra holatalari bor — qomusiy qiluvchi guruhlar, o'rta milliy til guruhlar. Ba'zi universitetlarda o'qish bo'limi o'z seminarlarini o'tkazadi, qayta o'quyotgan talabalarni to'plashadi. Bu yerda, Xitoylik talabalar bilan to'plashib, o'zbekcha talabalari ham o'qushadi va o'zlarining g'ayalarini o'zaro qoladilar.
Muhit o'zgaruvchi bo'lsa, o'qish madaniyati ham har xil bo'ladi. Bazilar qomusiy o'qish ustidagi stress ostida yaxshi natija berishadi. Bazilar esa kichik guruhda, do'stlar bilan o'qish orqali mustaqil tushuntirish orqali eng ko'p bilim yig'adi. Xitoy universitetlari ikkala turni ham qo'llab-quvvatlavdi.
Birinchi kunlar: qanday kelib chiqish kerak
Yangi talaba sifatida siz birinchi qiladigan ish — kutubxona urinadi, o'z stolllar sonini bilib, rasm suratini chiqarish. O'qituvchi yoki o'quv maslahahotchisidan ular taqdim etadi. Tanlang, belgilang, va keyin shu joy sizning o'qish ubig'iga aylandi.
Shuni yodda tutingki, Xitoyda o'qish faqat darslikni bilmasin. Uni chuqur o'rganish, tushunish, va amalga tadbiq etishni o'z vaqtingizda, o'z o'rningizda qilish. Bu mustaqillik emas, bu mas'uliyat. Lekin shu mas'uliyat sizni haqiqatan ham o'qishga o'rgatadi.
EduGo bilan bog'lanib, Xitoy universitetlarida o'qishning amaliy tomonlari haqida batafsil suhbat olishingiz mumkin. O'qish madaniyatiga tayyorgarlik, kutubxonadagi birinchi hafta, yoki o'zingizga mos universitetni tanlashda kichik maslahat sizga kattadir.